3 . الف ) تأليفات در موضوع غيبت تا پيش از غيبت انگيزه‌هاى مذهبى به همراه وجود روايات مربوط به غيبت در بين شيعيان ، گروهى از نويسندگان شيعى را بر آن داشت تا كتاب‌هايى در موضوع غيبت تدوين كنند كه همانند اغلب كتاب‌هاى اين دوران مجموعه‌اى از احاديث پيامبر و ائمه عليهم السّلام را دربر داشتند . تدوين اين كتاب‌ها به نوبهء خود به شيوع انديشهء غيبت در بين شيعيان كمك مىكرد ، هرچند كه شمارى از اين آثار از سوى پيروان فرقه‌هاى منحرف شيعه عرضه مىگرديد . در واقع اولين نمونهء اين كتاب‌ها به وسيلهء برخى سران واقفيه و به منظور اثبات مدعاى خود دربارهء غايب شدن امام هفتم عليه السّلام نوشته و در آن ضمن بيان روايات منقول از امامان ، به طرح مسأله غيبت پرداختند . على بن حسن طائى معروف به طاطرى از اصحاب امام هفتم عليه السّلام بود كه بعدها از سران واقفيه گرديد . وى در عقيدهء خود استوار بود و اصول مذهب واقفيه را به شاگردش حسن بن سماعه آموخت . طاطرى داراى تأليفات بسيارى بود كه شيخ طوسى آن‌ها را بيش از سى كتاب دانسته است . « 1 » از آن جمله كتابى در موضوع غيبت بود كه احتمال دارد بعدها اساس كار ديگر نويسندگان واقفى قرار گرفته باشد ؛ ولى شاگرد او ابن سماعه ، به گفتهء نجاشى ، از او روايت نكرده است . « 2 » ابن سماعه ( م 263 ق ) ، خود يكى از سران مشهور واقفيه بود كه اصول مذهب خود را از على بن حسن طاطرى فراگرفت . او نيز تأليفات بسيارى داشت كه شيخ طوسى شمار آن‌ها را هم سى كتاب دانسته است . وى هم‌چنين كتابى در باب غيبت نوشته بود « 3 » و گويا به جهت وثاقت و تبحرش در فقه و تصنيفات خوبى كه داشت « 4 » علماى

--> ( 1 ) . ر . ك : نجاشى ، الرجال ، ص 254 ؛ طوسى ، الفهرست ، ص 272 . ( 2 ) . نجاشى ، ص 255 . ( 3 ) . نجاشى ، همان ، ص 41 ؛ طوسى ، همان ، ص 133 . او تعصب شديدى در مذهب خود و عناد